Аумақты қорғауды ұйымдастыру

2025 жылға қарай Қорғалжын мемлекеттік табиғи қорығының жалпы аумағы 543 171 гектарды, ал оның қорғау аймағы – 89 360 гектарды құрайды.

Қорықтың аумағы Ақмола және Қарағанды облыстарының аумағында орналасқан, ал батыс жағында Қостанай облысымен шектеседі.

Ақмола облысының аумағындағы бөлігі – 281 046 гектар. Бұл аумақ Қорғалжын ор

маншылығына біріктіріліп, 3 учаскеге, 40 айналымға және 171 кварталға бөлінген.

Қарағанды облысы аумағындағы бөлігі – 262 125 гектар. Бұл аумақ Қарағанды орманшылығына біріктіріліп, 2 инспекторлық учаскеге, 18 инспекторлық айналымға және 158 кварталға бөлінген.

Бір инспекторлық айналымның орташа ауданы — 9365 гектар, бір инспекторлық учаске — 108 634 гектар, ал бір квартал — 1650 гектар.

Қазіргі таңда аумақты қорғау қызметінің 44 мемлекеттік инспекторы күзетуде.

Қорықта пассивті және белсенді қорғау жүйесі толық көлемде қолданылады.

Пассивті қорғау — мемлекеттік инспекторлардың кордондар мен жылжымалы вагондарда тәулік бойы кезекшілік етуі, аумақты бақылау мұнаралары арқылы визуалды қадағалау жүргізу арқылы жүзеге асады.

Белсенді қорғау — әр инспекторға бекітілген учаскелер мен айналымдарды аралау арқылы жүргізіледі. Бұл патрульдік шаралар учаске басшылары және кезекшіліктен бос 2–3 инспектордан құралған жедел топпен іске асырылады.

Белсенді қорғау жүйесіне орталық жедел топ кіреді. Бұл топты қорғау қызметі бөлімінің бастығы басқарады. Құрамына 2–3 инспектор кіреді, қажет болған жағдайда полиция немесе прокуратура қызметкерлері де қатысады. Бұл топ қорық режимінің орындалуын ғана емес, сонымен қатар инспекторлардың өз қызметтік міндеттерін орындауын да бақылайды.

Жануарлар дүниесінің аумақ бойынша біркелкі қоныстанбауына байланысты, әртүрлі ландшафтар — кең дала кеңістіктері мен сулы-батпақты жерлер — әртүрлі қорғау тәсілдерін талап етеді. Бұл учаскелердің осалдығы және браконьерлік әрекеттерге тартымдылығы әртүрлі деңгейде.

Ең осал аймақтар:

• Қарағанды облысының аумағындағы батыс және оңтүстік-батыс далалық учаскелер (Ақбөкен мекені),
• Байбақ—суыры колониялары,
• Көктемгі және күзгі кезеңдерде жаппай жиналатын қаздар мен үйректер.

Сондай-ақ, Ақмола облысы Егіндікөл ауданы аумағындағы Сымтас жайылымының солтүстік бөлігі, Қорғалжын ауданы аумағында Теңіз көліне дейінгі шығыстан батысқа қарай созылған далалық аумақтар да ерекше бақылауда.

Сулы-батпақты жерлердің ішінде ерекше бақылауды қажет ететін аумақтарға:

• Нұра өзені,
• Есей көлі,
• Сарыкөл, Айнабай шығанақтары,
• Қарачи жайылымы,
• Қорғау аймағындағы шағын жасанды су қоймалары жатады. Бұл жерлерде биоресурстарды заңсыз алу және заңсыз аңшылық болуы мүмкін.

Аталған учаскелерді қорғау қызметінің инспекторлары күшейтілген бақылаумен күзетеді.

Ал Теңіз көлі мен оның шығанақтары бойындағы қалған аумақтар жедел топтардың мерзімді патрульдеуі арқылы бақыланады.

Жергілікті жерлерде кварталдарға бөліну арнайы белгілермен көрсетілген. Бұл белгілер инспекторларға және бақылау топтарына аумақтың қорық режиміне сәйкестігін анықтауға мүмкіндік береді.

Орман орналастыру жобасына сәйкес, әрбір мемлекеттік инспекторға 9365 гектар қорғалатын аумақ бекітілген.